Emek Örgütleri Ücret Sendikacılığı Yapabiliyor mu?

Emek Örgütleri Ücret Sendikacılığı Yapabiliyor mu?

Halil Yeni yazdı:

“Elbet ki en kötü sendika sendikasızlıktan iyidir diye biliriz. Elbet ki Birleşik Metal-İş’i bir bütün olarak ela alıp metal kolunda ki sendikalara nazaran ayrı bir kefeye koya biliriz. Elbet ki sendikacılığında onlarca sorunu var, bunu da biliriz. Ama hiç bir durum şu gerçeği değiştirmiyor. Sınıf Sendikacılığı yapamayan sendikalar artık ücret sendikacılığını da pek yapamıyor.”

Bir toplu iş sözleşme (TİS) süreci daha geri de kalırken tartışmalar bitmiş değil. Uzun süredir sınıf sendikacılığı yapamayan emek örgütleri ücret sendikacılığında da ciddi sorunlar yaşıyor. Geride kalan son TİS süreci yaşanılan sorunlara dair önemli örnekler sunuyor. 

Türkiye Metal Sanayicileri Sendikası (MESS) ile Metal iş kolu sendikaları 130 bin işçiyi kapsayan grup toplu iş sözleşmesi görüşmelerine başlamış fakat anlaşma sağlayamamıştı.

Birleşik Metal-İş, Türk Metal ve Özçelik-İş arasında süren görüşmelerde MESS yüzde 6,05 gibi komik bir zam teklifinde bulundu. Oysa Birleşik Metal-İş ilk altı ay için yüzde 34, Türk Metal ise yüzde 26 zam talep ediyordu. Buna karşı MESS teklifini yüzde 8’e yükseltse de işçilerin beklentisini karşılayamadı. Bu oran yaşadığımız pahalılık karşısında zaten işçilerin beklentisini karşılayamazdı.

‘’Şalterleri İndiririz!’’

Türk Metal 15 Ocak’ta grev kararı aldığını açıkladı. Birleşik Metal-İş de 5 Şubat’ta greve çıkacaklarını ve olası bir grev yasağını asla tanımayacaklarını duyurdu. Afişler asıldı. Bildiriler dağıtıldı. Basın açıklamaları yapıldı.

Bursa ve Gebze’de MESS’in düşük zam, esnek çalışma ve üç yıllık sözleşme dayatmasına karşı çok büyük iki miting yapıldı. Türk-Metal Bursa’da MESS’e seslenirken, Birleşik Metal-İş Gebze’de boyun eğmeyeceklerini duyurarak patronları son kez uyardıklarını bildirdi. Ortak uyarı şuydu; ‘’Şalterleri indiririz!’’

‘’Şalterleri indirme’’ tarihi yaklaşırken Türk-Metal ve Özçelik-İş, MESS’le görüşme yaptığını, işçilere yüzde 17’lik zam teklifinde bulunulduğunu ve bu teklifin kabul edilerek anlaşma sağlandığını bildirdi.

Oysa ilk masaya oturduklarında yüzde 26’dan aşağı bir teklifi asla kabul etmeyeceklerini söylüyorlardı. Bu anlaşma tabanda da çok fazla itiraz görmedi. TİS süreci böylelikle onlar için kapanmış oldu.

Türk-Metal ve Özçelik-İş ‘in imzaladığı anlaşma sonrası gözler Birleşil Metal-İş’e çevrildi. Birleşik Metal-İş yaptığı temsilciler kurulu toplantısında yüzde 17’lik zammın kabul edilemez olduğunu vurgulayarak 5 Şubat’ta greve çıkacaklarını açıkladı. Toplantıda, 17 fabrika temsilcisi anlaşmaya imza atılması yönünde oy kullanırken, mücadeleye devam vurgusu yapan 20 fabrika temsilcisi “greve evet” dedi. Böylece Birleşik Metal-İş üyesi işçilerin 5 Şubat’ta greve çıkması karara bağlandı. “Greve evet” diyen fabrikaların çoğunluğu Gebze’deydi. Ayrıca üye sayısı açısından çoğunluk onlarda ve en büyük fabrikalar bu bölgedeydi.

Grev tarihi yaklaşırken Birleşik Metal-İş ve MESS, Çalışma Bakanlığının çağrısıyla bir araya geldi. Toplantıda anlaşmaya varıldı. Birleşik Metal-İş, MESS grup toplu iş sözleşmesinde Türk Metal ve Özçelik-İş’in imzaladığı fakat kendisinin ‘’Kabul edilemez’’ dediği aynı sözleşmeye imza attı.

Yüzde 17 zammın kabul edilemez olduğunu söyleyen Birleşik Metal-İş daha sonra aynı sözleşmenin bir ‘’başarı’’ olduğunu ve bu kararın şubelerle birlikte alındığı bildirdi. Oysa masaya ilk oturduklarında yüzde 34 zamdan aşağı bir artışı kabul etmeyeceklerini söylüyorlardı. Elbet ki TİS sürecinde zam oranının sendikaların talep ettiği oranın altında kalması normalleşmiş bir durumdur. Ama yüzde 17’lik oran Birleşik Metal-İş’in talebinin çok altında kalmıştır.   

Birleşik Metal –İş’te Gerginlik mi Var?

TİS süreci bitmiş olsa da Birleşik Metal –İş’te küçük çaplı tartışmalar devam ediyor.

Çünkü Birleşik Metal-İş 37 fabrikanın temsilcileriyle bir araya gelmiş grev kararı almıştı. Fakat sözleşme imzalanırken grev kararı alan irade hiçe sayılarak anlaşma kararı şubelere sorularak alındığı bildirildi. Yani üye sayısı açısından çoğunlukta olan ve en büyük fabrikaları kendi bünyesinde barındıran Gebze de ki temsilcilerin grev kararı yok sayıldı.

Sendika kendi dışında eleştiriler alsa da içeride büyük bir gerginlik gözlenmiyor. TİS sürecinde grev kararı alan iş yeri temsilcilerinden ise gelen her hangi bir tepkisellik yok.  Elbet ki küskünler vardır ama görünen o ki sözleşme kabul edilmiş durumda.

Sonuç olarak elbet ki en kötü sendika sendikasızlıktan iyidir diye biliriz. Elbet ki Birleşik Metal-İş’i bir bütün olarak ela alıp metal kolunda ki sendikalara nazaran ayrı bir kefeye koya biliriz. Elbet ki sendikacılığında onlarca sorunu var, bunu da biliriz. Ama hiç bir durum şu gerçeği değiştirmiyor. Sınıf Sendikacılığı yapamayan sendikalar artık ücret sendikacılığını da pek yapamıyor.

Sendikaların imzaladığı sözleşmede neler var?

* 1 Eylül 2019 tarihi itibariyle, 12 TL’nin altında olan saatlik ücretlere, 12 TL’yi geçmeyecek şekilde 30 kuruş iyileştirme yapılacak.

* Bunun üzerine tüm saatlik ücretlere, sözleşmenin birinci altı ayında yüzde 17 oranında zam yapılacak.

* İkinci altı ay için yüzde 6 oranında artış yapılacak.

* Enflasyon yüzde 6’nın, yani bu oranın altına düşerse dahi, yüzde 6 zam yapılacak. Bu oranı geçmesi halinde ise enflasyon farkı alınacak.

* Üçüncü ve dördüncü 6 aylık dönemlerde enflasyon oranında zam yapılacak.

* Tüm sosyal haklara birinci yıl yüzde 20 oranında, ikinci yıl için de enflasyon oranında artış yapılacak.

* Bütün bu artışların ilk altı aylık toplam değeri, ortalama yüzde 18.49 olacak.

* Tamamlayıcı sağlık sigortası uygulaması bu sözleşme döneminde de devam edecek.

Diğer Yazılar