Fındık

Fındık

Hasan Macit yazdı:
Fındık alımında TMO geçici çözüm olmalı. Asıl işin sahibi Fiskobirlik devreye girmeli. Devlet Fiskobirlik’e destek olmalı. Fiskobirlik’in sorunları giderilip, güçlendirilmeli, fındık ile ilgili sanayisini geliştirmeli, alımını ve pazarlamasını yapmalıdır…

Fındık, dünyada birçok ülkede üretilmektedir. FAO istatistiklerinde on bir ülke fındık üretici olarak yer alırken, birçok ülke de fındık üreticisi olarak yer almamasına karşın fındık üretilmekte ve de üretimi artırma çalışmaları devam etmektedir.

Dünyada yaklaşık 953 bin hektar alanda fındık üretimi yapılmaktadır.*

Dünya fındık üretim alanlarının %75’i Türkiye’de bulunmaktadır. 2018 yılı itibarı ile ülkemizde 728 bin hektarda fındık üretimi yapılmaktadır.**

Bu verilerin gösterdiği gibi Türkiye dünyada “fındık” üretiminde lider konumundadır.

                                                                            ***

TMO raporuna göre; dünya fındık üretimi, son beş yılın ortalaması 874 670 bin tondur. Türkiye ortalaması ise 541 200 bin ton olarak gerçekleşmiştir. 2019 yılında ise 650-700 bin ton fındık üretimi tahmin edilmektedir.

Türkiye’nin fındık üretim miktarları yıllara göre değişim göstermektedir. Bu değişikliğin sebepleri;  iklim koşulları, işletme büyüklükleri, bakıma ve mücadeleye olarak söylenebilir.

Dünya fındık üretiminin son beş yıllık ortalamasında, Türkiye üretimin %62’ni karşılamaktadır. Dünya fındık üreten ülkeler içinde, Türkiye birim alandan dünya ortalamasının altında üretim yapmaktadır.

                                                                              ***

Türkiye ürettiği fındığın büyük bölümünü ihraç etmektedir. Yıllara göre değişim gösterse de üretiminin yaklaşık %80’ini ihraç etmektedir. Kalan miktarı da içerde tüketilmektedir.

Türkiye 2018 yılında, 1.635.236 dolar karşılığında, 279.251 ton fındık ihraç etmiştir. İhracatın yaklaşık %60’ı iç fındık olarak, geri kalanı işlenmiş fındıktır.

İhraç gelirimizi artırabilmek için kabuklu veya iç fındık yerine işlenmiş fındık ürünleri ihraç edilmelidir.

                Dünya fındık üretim alanlarının %75’ine, üretimin de yaklaşık %70’ine sahip olan Türkiye ne yazık ki, fındık fiyatlarının belirlenmesinde söz sahibi değildir. Fındık borsası Hamburg’dadır.

Fiyatların oluşumunda arz talep dengesi etkili olmaktadır. Talepten fazla fındık piyasaya sürülünce fiyatlar düşmekte, üretici zarar etmektedir.

Devlet üreticiyi korumak için, fındık fiyatlarını hasattan önce açıklayıp arz fazlasını alma garantisi vermelidir.

                                                                             ***

                AKP İktidarı, 2018 fındık fiyatlarını Kasım’da açıkladı. TMO Kasım ayında alıma başladı. Kasım ayına kadar tüccar istediği fiyattan alım yaptığı için üreticinin mağduriyetine sebep oldu.

İlk defa bu yıl, fındık hasadından önce fiyatları açıklayarak doğru bir politika izlemiştir.

26 Temmuz 2019 günü, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, % 50 randıman Giresun kalite kabuklu fındığın taban fiyatını 17 TL, levant kalite fındığın taban fiyatını da 16,5 TL olarak açıkladı. Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) üreticinin elindeki fındıkları alım garantisi verdi.

Üretici ise fiyatın 20 TL olmasını istiyordu. Açıklanan fiyat, istenenin altında olsa da, üretici temsilcileri bu durumu olumlu karşıladılar. Rekoltenin de yüksek olması üreticiyi mutlu etti.

Hasattan önce fiyatın açıklanması, üreticiyi de sanayiciyi de belirsizlikten kurtarmış ve önlerini görerek hareket etmelerini sağlamıştır.

TMO verilen söz doğrultusunda alım yapmalı. Üreticiyi geri döndürmeden, peşin ödeme yaparak alımı gerçekleştirmelidir.

                Fındık alımında TMO geçici çözüm olmalı. Asıl işin sahibi Fiskobirlik devreye girmeli. Devlet Fiskobirlik’e destek olmalı. Fiskobirlik’in sorunları giderilip, güçlendirilmeli, fındık ile ilgili sanayisini geliştirmeli, alımını ve pazarlamasını yapmalıdır.

*TMO verileri

**TÜİK verileri

hasanmacit@gmail.com

Diğer Yazılar